بعضيها سريع است و بعض اسرع . بطيى در نزول منتهى مىشود به غبى ، و سريع در صعود مرتقى مىشود به غنى آن را تعليم سود نبخشد كه گول است و از كسب كمال بىبهره ماند ؛ اين را تعليم سود نبخشد كه خود عين علم است و معلم او علمه شديد القوى است . در صحف حكميه در عقل نظرى از فكر شروع شد و به حدس منتهى گرديد ، در حدس حركت نيست ، انتقال دفعى است . حركت و حدس حكيم در عقل نظرى ، چون سلوك و جذبه عارف در مكاشفات است . در سلوك حركت است چون قوى شود جذبه گردد ، چنان كه فكر قوى شد طى زمان مىكند و انتقال دفعى مىيابد يعنى حدس مىگردد . سلوك و جذبه عارف در مكاشفات ، چون همت و امر كمل در خلق و انشاء است كه در همت جمعيت حواس و خواطر بايد و مانند فكر و سلوك امتداد زمانى در او دخيل است كه جمع چون حاصل شد آنگاه نفس ناطقه به اقتدار ملكوتى در خارج از محل همت انشاء و ايجاد مىكند زيرا در محل همت امر عام است اختصاص به خواص ندارد و چون همت قوى شد در ايجاد و انشاء نيز زمان و امتداد طى مىشود كه اينجا هم طى زمان مىشود و اين مقام را امر گويند كه مظهر انما امره اذا اراد شيئا ان يقول له كن فيكون ميگردد ، پس نتيجه اينكه : در عقل نظرى اعنى در كتب معارف فكر و حدس است و در مكاشفات سلوك و جذبه است و در خلق و انشاء همت و امر است معجزات فعلى و كرامات فعلى از قسم سوم‌اند كه چون حدس و جذبه به طى زمان ، فعل ايجاد مىكنند . فكر و حدس را شيخ رئيس در اشارات و شفاء و دانشنامه علائى عنوان كرده است . و سلوك و جذبه را ابن تركه در تمهيد القواعد ( ص 63 چاپ سنگى ) و همت را شيخ محيى الدين در فص اسحاقى و امر را در فص سليمانى .